الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
25
تفسير مجمع البيان (فارسى)
بيان آيه 232 شرح لغات : فلا تعضلوا - مانع نشويد يا حبس نكنيد . از « عضل » به معناى حبس و گفتهاند به معناى منع و بعضى گفتهاند كه از تنگى و شدت گرفته شده است . و به همين مناسبت به كار مشكل و پيچيده « معضل و معضله » ميگويند . شأن نزول : اين آيه درباره معقل بن يسار نازل شد كه خواهرش « جملاء » را مانع ميشد از اينكه به شوهر اولش « عاصم بن عدى » برگردد زيرا عاصم او را طلاق داده و عدهاش پايان يافته بود ولى ميخواست مجدداً او را به عقد خويش درآورد ولى معقل مانع ميشد از اين جهت آيهء كريمه در رد معقل نازل شد . اين عقيده از حسن - قتاده و جمعى است . بعضى گفتهاند كه جابر بن عبد اللَّه انصارى دختر عموى خودش را منع ميكرد كه با كسى ازدواج نمايد لذا آيهء فوق درباره او نازل شد . ولى اين دو نقل بنا بر مذهب ما ( شيعه ) درست نيست زيرا بعقيده ما براى برادر و پسر عمو ولايتى نيست تا اينكه منع آنها اثرى داشته باشد . بهتر اينست كه گفته شود آيه درباره مردانى است كه زنان خود را طلاق دادهاند كه ظاهر آيه هم همين است و معنايش اينست هنگامى كه نزديك است عده زنان پايان يابد به آنها رجوع نكنيد تا مانع ازدواج آنها شويد و از اين راه به آنها آزار رسانيد زيرا آزار و اذيت روا و جائز نيست و ممكن است كلمه « عضل » را به معناى حائل شدن گرفته و گفته شود كه بين زنان و ازدواج حائل و مانع نشويد و آنها را به جبر و زور از ازدواج جلوگيرى ننمائيد بنا بر اين ، منظور اجازه ندادن نيست كه فقط درباره ولى باشد .